• 1.jpg
  • 2.jpg
  • 3.jpg

Miejscowości

Wiadomości

Aktualności

Fotorelacje

Videorelacje

Najbliższe wydarzenia

sobota, 02 listopad 2013 14:16

Prełuki

Napisał 
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Prełuki są miejscowością położoną na wysokości 460-480 m n.p.m., w dolinie Osławy, na południe od Turzańska i Rzepedzi. Od wschodu sąsiadują z lesistym masywem Wysokiego Działu z najwyższymi wzniesieniami Polanki (712 m n.p.m.), Działu (824 m n.p.m.) i Chryszczatej (997 m n.p.m.). W tym samym kierunku wznoszą się wzgórza oddzielające dolinę Osławy od doliny Osławicy z kulminacjami Sokolisk (637 m n.p.m.), Karnaflowego Łazu (708 m n.p.m.), Dyszowej (719 m n.p.m.) i Jasieniowej (736 m n.p.m.).

Pierwotna nazwa Prełuk brzmiała Przełęki, a założono ją na podstawie przywileju lokacyjnego udzielonego popowi Fiedorowi Rusinowi, zwanemu Zolopko i pochodzącemu z Hoszowa w 1557 roku przez starostę sanockiego, Sebastiana Lubomirskiego.

Według dokumentu lustracyjnego w 1565 roku żyło w miejscowości 12 rodzin, które uprawiały 16 i pół łanów, jeden łan przypadał popowi. We wsi istniała w tym czasie cerkiew. Wszystko zmieniło się wiek później, po najeździe Jerzego Rakoczego w 1657 roku, kiedy to osada opustoszała. Nowi osadnicy pojawili się na tym obszarze pod koniec XVII wieku.

Prełuki wchodziły w skład dóbr królewskich niegrodowego starostwa krośnieńskiego. W XIX wieku stały się własnością rządu austriackiego, natomiast w początkowych latach XX wieku majątek i lasy wokół wsi przeszły w ręce rodziny Potockich z Rymanowa.

W okresie I wojny światowej w okolicy Prełuków miały miejsce walki o grzbiet Sokoliska, który oddziela wieś od Komańczy. Zabitych żołnierzy pochowano na cmentarzu przycerkiewnym. Od listopada 1918 roku do stycznia 1919 roku istniała "Republika Komańczańska", a oddział z Prełuków walczył z Polakami. Przed pacyfikacją mieszkańców osady ocalił zarządca Potockich.

Po wybudowaniu kolejki leśnej przez Potockich odbywał się tutaj załadunek drewna z okolicznych lasów, które w Rzepedzi przeładowywano na kolej normalnotorową.

Według spisu z 1921 roku w Prełukach w 56 domach mieszkało 350 osób, w tym 337 grekokatolików, 2 katolików i 11 osób wyznania mojżeszowego. Po II wojnie światowej wieś opustoszała po przymusowym wysiedleniu ruskich rodzin, a chaty i inne zabudowania zniszczono.

Parafialną cerkiew greckokatolicką pod wezwaniem św. Mikołaja wzniesiono w 1831 roku, a po odnowieniu wnętrza w 1900 roku ponownie ją konsekrowano. Świątynia miała wieżę od strony zachodniej. Opuszczono ją po 1946 roku. Wiadomo, że istniała jeszcze w 1955 roku.

Po dawnych czasach zachowały się dwa cmentarze. Pierwszy z nich znajduje się koło miejsca, gdzie niegdyś stała cerkiew, między drogą a torami kolejki, jakieś 300 m na północ od szosy asfaltowej i znakowanego szlaku. Drugi cmentarz umiejscowiony jest na skraju lasu, 20 m na zachód od pierwszego. W północnej części wsi stoją trzy przydrożne krzyże, które w przeszłości tkwiły przy drodze blisko zabudowań. W Prełukach znajdują się również ruiny leśniczówki. Niegdyś istniało tutaj słone źródło, które zasypali Austriacy.

Obecnie Prełuki to mała osada leśna, licząca 10 mieszkańców, w której znajduje się leśnictwo, pole namiotowe wraz z miejscami do plażowania i kąpieli, nieczynny przystanek kolejki leśnej Rzepedź - Smolnik, a przez którą przebiega szlak czerwony Komańcza-Chryszczata-Cisna. Można zobaczyć ślady osunięcia z 2000 roku nad bocznym potokiem Cygańskim, dostęp może być ograniczony, bo teren jest zarośnięty, a przy torowisku (słupek nr 4,4) źródło wody mineralnej.

Anna Twardy

www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

-Ciupka J., Arlet J., W gminie Komańcza i okolice, Krosno 2003

-Kryciński S., Gąsiorowski A., Olszański T.A., Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty, Pruszków 2009

-Gmina Komańcza - mapa turystyczna, (tekst) Królikowski P., Kraków 2009

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

Czytany 5512 razy
piotr

Przewodnik górski beskidzki ( nr leg. 469/07), przewodnik Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Odznaczony medalem "ZASŁUŻONY DLA TURYSTYKI" przez Ministra Sportu i Turystyki w 2009r. Wiceprezes Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony Przyrody i członek zarządu Stowarzyszenia Przewodników Turystycznych "Karpaty". Koordynator regionalny punktu konsultacyjnego Porozumienia Karpackiego "Karpaty Naszym Domem" na obszarze województwa podkarpackiego.

Strona: www.przewodnik-bieszczady.pl
Więcej w tej kategorii: « Kulaszne Balnica »
Pogoda Cisna z serwisu

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń

Facebook

Nasz kanał YouTube

Artykuły

Atrakcje w Bieszczadach

Ciekawe miejsca w Bieszczadach

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Bieszczadach

Szlaki turystyczne w Bieszczadach

Szlaki rowerowe w Bieszczadach

Trasy samochodowe w Bieszczadach

Zabytki w Bieszczadach

Fauna bieszczadów

Flora bieszczadów

Ciekawostki

Ciekawi ludzie w Bieszczadach

 

Kontakt

Bieszczadzki Portal Turystyczny wbieszczadach.net Redaktor Naczelny Piotr Kutiak 663 740 066
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384